Vertaaltechnologie voor statushouders in technisch leertraject
Hoe zorg je ervoor dat statushouders niet struikelen over taal, maar kunnen doorgroeien naar werk in de techniek? Bij leeromgeving TechCourtNH loopt een pilot van TNO. Ze onderzoeken hoe vertaaltechnologie kan ondersteunen in de opleiding en daarna. In deze pilot werken werkontwikkelbedrijven Zaffier en WerkSaam samen met IW Opleidingen binnen een bestaand entree- en voorschakeltraject naar de elektro- en installatietechniek. Wij spraken hierover met Kim Kranenborg en Anne de Vries van TNO en met Linda Gielen (regionaal verbinder statushouders Noord-Holland Noord). De pilot maakt deel uit van het TKI Goldschmeding project. Dit project heeft als doel het opschalen van technologie die werk eenvoudiger en inclusiever maakt.
Taal als knelpunt in opleiding en stap naar werk
Het leertraject op TechCourtNH duurt twaalf weken en combineert taalles met theorie en praktijk in de elektro- en installatietechniek. Het grootste deel van de deelnemers bestaat uit anderstaligen met een migratieachtergrond. Taal is soms een knelpunt bij het volgen van lessen en speelt vooral een rol bij de overstap naar werk. “Werkgevers geven vaak aan dat taal echt een probleem is bij het plaatsen van deelnemers, ook als ze technisch goed meekomen,” vertelt Linda. Door het taalverschil worden instructies niet altijd (volledig) begrepen. Ook is het voor de deelnemers soms lastig om aan te geven wanneer iets onduidelijk is. Hierdoor kan plaatsing bij een werkgever lastig zijn.
Vertaaltechnologie op de laptop en via Pocketalk
Vanwege het taalthema binnen het traject kwam Linda in contact met TNO om te onderzoeken of technologie hierin een ondersteunende rol kan spelen. Met elkaar besloten ze om in de pilot vertaaltechnologie te gebruiken. Dit is op twee niveaus: vertaalmogelijkheden via laptops en het draagbare vertaalapparaat Pocketalk.
Tijdens de theorielessen werken deelnemers met digitaal lesmateriaal op de laptop. Deelnemers kunnen zelf vertalingen inschakelen voor teksten, PowerPointpresentaties en video’s. Hierdoor hebben ze op het moment van de uitleg de vertaling bij de hand en kunnen zij op een later moment theorie teruglezen. Ook worden de deelnemers gestimuleerd om zelf videomateriaal en extra uitleg op te zoeken, om zo het zelfstandig werken te bevorderen.
Ook wordt de Pocketalk ingezet voor de vertaling van spraak. De Pocketalk is een vertaalapparaat die via internet (wifi of ingebouwde eSIM) spraak real-time vertaalt in meer dan 80 talen via tekst en audio. Het apparaat is klein en daardoor makkelijk mee te nemen of bij je te dragen op de werkvloer. De Pocketalk kan worden gebruikt in gesprekken met docenten, tijdens uitleg in groepen of bij vragen in de praktijkruimte. Het is binnen de pilot ook gebruikt voor gesprekken en kennismakingen met potentiële werkgevers. De keuze voor dit apparaat is gemaakt op basis van het gebruiksgemak en privacyoverwegingen.
Persoonlijke benadering in de pilot
Het gebruik van vertaaltechnologie wordt op dit moment stap voor stap gevolgd in de pilot van het leertraject. TNO kijkt naar onder andere het begrip, de communicatie met de docent en andere deelnemers, hoe goed ze zich verbonden voelen met de groep en het geloof in eigen kunnen voor en na het inzetten van de technologie. Om het gebruik en begrip te monitoren, is TNO tijdens de lessen regelmatig aanwezig op locatie. TNO vraagt dan naar het gebruik van de vertaaltechnologie en hoort wat de deelnemers, trainers en begeleiders ervan vinden. “Juist deze persoonlijke benadering op de werkvloer is een belangrijk onderdeel van de pilot. Dit helpt om beter te begrijpen wat wel en niet werkt,” geeft Anne aan.
De goede samenwerking tussen TNO, Zaffier, WerkSaam, IW Opleidingen en TechCourtNH maakt het mogelijk om snel bij te sturen waar nodig. “Het is heel fijn dat de werkgroep vanaf het begin zo actief betrokken is. Er zijn korte lijntjes en dat is echt belangrijk in zo’n traject,” zegt Kim.
Toegankelijk, gebruiksvriendelijk maar niet vanzelfsprekend
De eerste ervaringen laten zien dat deelnemers het prettig vinden om met de vertaaltechnologie woorden of uitleg op te zoeken. Zij ervaren de technologie als toegankelijk en gebruiksvriendelijk.
Tegelijk blijkt in de praktijk dat het gebruik van technologie niet vanzelfsprekend is. Tijdens praktijklessen lossen deelnemers vragen vaak met elkaar op. Gewenning is bijvoorbeeld een factor die een rol speelt bij het inzetten van technologie. Een goede implementatie is hierbij van belang, waarbij TNO ondersteunt.
De verschillende ervaringen geven belangrijke inzichten in hoe technologie kan aansluiten op bestaande leerpraktijken. En wat nodig is om het gebruik ervan duurzaam te ondersteunen. Dit zijn voorlopige inzichten, de definitieve resultaten volgen na afloop van de pilot.
Leren met het oog op de toekomst
Na afloop van het leertraject worden deelnemers in de pilot ook gevolgd tijdens sollicitaties en bij de start bij een werkgever. Zo wordt gekeken hoe de ondersteuning met technologie werkt buiten de leeromgeving.
De pilot is bedoeld om inzicht te krijgen in hoe vertaaltechnologie kan worden ingezet. Niet alleen binnen TechCourtNH, maar ook bij werkgevers en in andere leer- en werktrajecten. Deze inzichten kunnen zorgen dat de technologie vaker en op meerdere plekken wordt gebruikt.