Wanneer werkt vertaaltechnologie in de schoonmaak? De ervaringen van Gemeente Breda

De praktijk maakt het verschil

Bij Gemeente Breda werkt een schoonmaakteam door een groot gemeentegebouw met een drukbezochte ontvangsthal en tientallen kantoren met veel collega’s. In totaal bestaat het team uit ongeveer dertig schoonmakers, met verschillende contracturen, achtergronden en ondersteuningsbehoeften. De vertaaltechnologie Pocketalk werd eerst met twee medewerkers getest. Later sloot een derde medewerker aan bij de pilot. Al snel bleek dat hun ervaringen verschilden.

Volgens Stefan werkte de vertaaltechnologie technisch gezien goed. Tegelijkertijd merkte hij dat succesvolle inzet niet alleen afhangt van de kwaliteit van de technologie. Ook het taalniveau van medewerkers, de werkomgeving en de situatie waarin het hulpmiddel wordt gebruikt spelen een belangrijke rol.

Verschil in taalniveau

Voor medewerkers die nog nauwelijks Nederlands spreken, maakte de Pocketalk gesprekken mogelijk die anders lastig zouden zijn. “Met handen en voeten kom je een eind, maar soms begrijp je elkaar gewoon niet goed genoeg. Dan helpt zo’n hulpmiddel echt,” vertelt Stefan.

Hij ervaarde dat medewerkers die al redelijk Nederlands spreken vaak minder behoefte hadden aan het apparaat. Zij begrepen instructies vaak al voordat de vertaling werd uitgesproken en wilden juist blijven oefenen met het Nederlands.
Deze ervaringen maakten duidelijk dat er geen standaardoplossing bestaat. Wat voor de ene medewerker een waardevolle ondersteuning is, blijkt voor een ander niet altijd nodig.

De omgeving speelt een grote rol

Stefan ervaarde dat de Pocketalk het beste tot zijn recht kwam in rustige één-op-één situaties. Bijvoorbeeld bij een persoonlijk gesprek of wanneer iets extra uitleg nodig had. Op die momenten hielp het apparaat om elkaar beter te begrijpen.

In grotere groepen zag hij het gebruik als minder vanzelfsprekend. Omdat de vertalingen hoorbaar zijn, trekt het apparaat aandacht van collega’s in de omgeving. “Je merkt dat mensen toch naar zo’n apparaat kijken. Daardoor gebruiken medewerkers het niet altijd even makkelijk.”

Waardevol voor contact en zelfstandigheid

Juist voor medewerkers die de Nederlandse taal nog nauwelijks beheersen, kan vertaaltechnologie veel betekenen. Daarbij gaat het niet alleen om werkgerelateerde communicatie, maar ook om sociaal contact en zelfstandigheid. Een van de medewerkers was zo enthousiast over de Pocketalk dat hij vroeg hoeveel het apparaat kostte en of hij er zelf een kon aanschaffen. Hij zag ook mogelijkheden buiten het werk. Zo nam hij de Pocketalk mee naar een medische afspraak. Het apparaat hielp hem om gesprekken beter te begrijpen en maakte het makkelijker om te communiceren. “Op het werk vinden collega’s toch wel vaak een manier om elkaar te begrijpen. Maar bij afspraken in de zorg of bij instanties kan zo’n hulpmiddel ook zeker ondersteuning bieden,” vertelt Stefan.

Bewust van het belang van taal

De pilot leverde niet alleen ervaringen op met vertaaltechnologie, maar maakte ook zichtbaar hoeveel invloed taal heeft op het dagelijks werk. Stefan merkt dat hij door de pilot anders is gaan kijken naar communicatie. Zaken die voor veel mensen vanzelfsprekend zijn, blijken voor anderstalige collega’s regelmatig een uitdaging. Denk aan een brief van een instantie, de bewegwijzering in een gebouw of een praatje met collega’s. “Je realiseert je hoeveel invloed taal heeft op contact, zelfvertrouwen en het gevoel dat je erbij hoort.” Volgens Stefan onderstreept de pilot daarom niet alleen de mogelijkheden van vertaaltechnologie, maar ook het belang van taalontwikkeling. “Vertaaltechnologie kan ondersteunen, maar uiteindelijk wil je dat mensen steeds vaardiger worden in het Nederlands. Dat helpt mensen om zelfstandiger en zekerder te worden.”

Een hulpmiddel achter de hand

De Pocketalk blijft ook na de pilot beschikbaar binnen Gemeente Breda. “Ik ben blij dat we hem hebben. Niet omdat we hem elke dag gebruiken, maar omdat hij er is als iemand ondersteuning nodig heeft.”

De Pocketalk biedt daarmee vooral een vangnet: een hulpmiddel dat beschikbaar is wanneer communiceren lastig wordt, zonder dat het de plaats inneemt van direct contact of taalontwikkeling.

Advies aan andere organisaties

Stefan heeft dan ook een helder advies voor organisaties die vertaaltechnologie overwegen: kijk vooral naar de mensen, de werkomgeving en het taalniveau van de gebruikers. “Kijk echt naar de locatie, de mensen en het taalniveau. Voor sommige medewerkers kan vertaaltechnologie een waardevolle ondersteuning zijn. Maar uiteindelijk blijft investeren in taalontwikkeling belangrijk.”

Wil je naar aanleiding van het artikel meer weten over vertaaltechnologie in de schoonmaak? Neem dan contact op met Stefan Wizke (onderzoeker bij TNO).

Wil je zelf ook aan de slag met vertaaltechnologie of breder verkennen hoe technologie kan bijdragen aan inclusiever werk? De TINTs (Technohub Inclusieve Technologie), kunnen een ondersteunende rol spelen.

* De pilot maakt deel uit van het programma TKI Goldschmeding: Inclusieve Technologie – Opschaling en Impact, waarin wordt onderzocht hoe technologie kan bijdragen aan een inclusievere arbeidsmarkt. Lees hier meer over het TKI Goldschmeding programma. Binnen de pilot testten medewerkers van Gemeente Breda, WVS Schoonmaak en MidZuid vertaaltechnologie in hun dagelijkse schoonmaakwerkzaamheden. In totaal namen tien medewerkers deel aan de pilot.

Benieuwd naar de ervaringen van de andere deelnemers? Lees het artikel Vertaaltechnologie in de schoonmaak bij MidZuid en WVS Schoonmaak: inclusieve technologie in de schoonmaak: kansen voor medewerkers én werkgevers.