ArtikelenTechnologieënTINTProgramma & pilotsSubsidieregelingEventsKIT

Voor mensen met een psychische beperking

Inzet van nieuwe technologie stelt mensen met een psychische beperking in staat om werkzaamheden beter of makkelijker uit te voeren en daarmee duurzaam inzetbaar te zijn.

Het arbeidspotentieel van mensen met een psychische beperking benutten

Sommige mensen met een psychische beperking hebben moeite om zichzelf te motiveren. Ze voelen zich zo onprettig dat het ze veel moeite kost om elke dag weer op te staan en aan het werk te gaan. Het reguleren van emoties is lastig. Hierdoor kunnen mensen met een psychische beperking soms dan ook heftiger of juist niet reageren op bepaalde gebeurtenissen.

Ook kunnen mensen met een psychische beperking moeite hebben met sociale vaardigheden en ervaren ze problemen op het gebied van vertrouwen, zelfinzicht en angsten. Met behulp van nieuwe technologieën kunnen mensen met een psychische beperking nog meer toegevoegde waarde brengen binnen je organisatie.

Bij mensen met een psychische beperking wisselen goede perioden zich regelmatig af met minder goede perioden. Vaak hangen deze periodes sterk samen met de mate van welbevinden in zowel werk als privé. Technologie kan een bijdrage leveren aan het ondersteunen en monitoren van het welbevinden van deze groep mensen. De kans dat iemand uitvalt, neemt hierdoor af.

Mensen met een psychische beperking kunnen problemen ervaren met:

  • Motivatie
  • Sociale vaardigheden
  • Emotieregulatie
  • Zelfinzicht, angst en vertrouwen.

Inclusieve technologieën voor werknemers met een psychische beperking

Smart e-coaches, e-health en social robotica kunnen ervoor zorgen dat werknemers met een psychische beperking gewoon aan het werk kunnen. Ook augmented reality technologie kan medewerkers met een psychische beperking helpen. Door ondersteuning op en naast de werkvloer neemt de duurzame inzetbaarheid van de werknemers toe.

Bekijk alle inclusieve technologieën

Pilots: het testen van inclusieve technologie in de praktijk

Om de participatie van personen met een arbeidsbeperking te bevorderen, initiëren en faciliteren we in samenwerking met diverse bedrijven en sociale werkplaatsen in Nederland pilots met inclusieve technologie. De succesvolle tests van verschillende technologieën laat zien dat inclusieve technologie kansen biedt voor mensen met een (psychische) beperking.

Bekijk onze pilots

Meer weten over inclusieve technologie voor mensen met een psychische beperking?

We helpen je graag aan een antwoord op je vragen. Ook samen sparren over een mogelijke toepassing van inclusieve technologieën in jouw organisatie doen we graag.

Neem contact met ons op

Interessant

Handreiking TNO: handreiking technologie en psychosociale belemmeringen

Gerelateerde artikelen

Ervaringen van de Oesterbank: 'waar vroeger schaamte was, is nu trots’

  • Lichamelijke beperking
  • Oesterbank
  • Psychische beperking

 Nadat Oesterbank een groot deel van de productie verloor aan lagelonenlanden door de economische crisis, stonden zij voor een grote uitdaging. Dit leidde tot een nieuwe strategie met de inzet van technologie als een belangrijk onderdeel. Van grote naar kleine seriegroottes Oesterbank werkte jarenlang voor de automobielindustrie. Door de economische crisis verloren zij de massaproductie aan lagelonenlanden. ‘Er moest gezocht worden naar nieuwe markten’, vertelt Luc Rosseel, algemeen directeur van Oesterbank, ‘We hebben er toen voor gekozen om ons te gaan specialiseren in een deel van de markt dat door ons type bedrijven steeds geweigerd werd: kleine seriegroottes’. Om daar met de medewerkers van Oesterbank succesvol in te opereren was automatisering en toepassing van technologische hulpmiddelen noodzakelijk. ‘Voorheen werkten we alleen met lange seriegroottes. Dat hield in dat we een product voor minimaal 4 jaar produceerden’, vertelt Rosseel, ‘Tegenwoordig gaat het soms om opdrachten van slechts 2 uur werk. Dat is een groot verschil. Met de inzet van technologie kunnen wij complex werk vereenvoudigen en de bevoorrading volledig automatiseren’. Op die manier maakt Oesterbank het schakelen tussen producties voor de medewerkers zo simpel mogelijk. Een diversiteit aan technologieën Oesterbank werkt met verschillende technologieën om het werk toegankelijk te maken voor de medewerkers. Ze maken gebruik van automatische orderpicking via Drop-to-Light en Pick-to-Light-systemen. Die techniek is vergelijkbaar met de Operator Support Systemen die onder meer bij Senzer en Amfors in Nederland worden ingezet. Via rollerbanen worden goederen op een efficiënte en snelle manier van punt a naar b verstuurd. Dat scheelt veel tijd. ‘Computers registreren alles bij Oesterbank’, vertelt Rosseel, ‘Alles gaat via scanning, dus niets hoeft gelezen of geschreven te worden.’ Schermen op de werkvloer tonen aan of de productie volgens planning verloopt. Dat vergroot de betrokkenheid van de medewerkers. Daarnaast maakt Oesterbank gebruik van veel ergonomische toepassingen. Medewerkers worden ontlast van fysiek zwaar werk door bijvoorbeeld de kanteltafel of de overheveltafel. Hierdoor houden medewerkers het werk langer vol. Niet alleen dagelijks, maar ook de rest van hun loopbaan. ‘Sociale werkbedrijven zijn het kenniscentrum voor aangepaste arbeid’ Binnen Oesterbank is innovatie inmiddels een dagelijkse opdracht. Volgens Rosseel is het een noodzaak om hierin te investeren: ‘Sociale werkbedrijven zijn een kenniscentrum voor aangepaste arbeid en/of aangepaste processen. Zij moeten dan ook actuele kennis in huis hebben van de mogelijkheden’. De inzet op innovatie heeft bij Oesterbank inmiddels geleid tot een verdubbeling van het aantal arbeidsplaatsen. In de regio wordt Oesterbank beschouwd als een regulier bedrijf vanwege de geleverde kwaliteit. ‘Medewerkers ervaren de vooruitgang’ In het begin voelde de inzet op nieuwe technologie voor de medewerkers als een bedreiging. ‘We hebben een bedrijfspsychologe ingehuurd die iedere week met de medewerkers keek naar het nut van de automatisering. De werking werd toegelicht en er werd uitgelegd wie wat ging doen en wie waar terechtkwam’, vertelt Rosseel, ‘We ervaren nu dat de medewerkers het waarderen als er bezoekers langskomen. Daar waar vroeger schaamte was, is nu trots.’ De medewerkers ervaren de vooruitgang. De werkvoorwaarden zijn verbeterd en de salarissen zijn gestegen. Daarnaast hebben de medewerkers meer zelfrespect, meer betrokkenheid bij het bedrijf en zijn ze vitaler. Rosseel: ‘Ze zouden het ons kwalijk nemen als we nu terug zouden gaan naar de oude situatie’. Ondertussen is innovatie zover ingeburgerd dat de medewerkers zelf met suggesties komen om bepaalde activiteiten te innoveren of te automatiseren. Kijk voor meer informatie over Oesterbank op Oesterbank.be.  

Lees meer

Samenwerking tussen mens en robot biedt nieuwe perspectieven

  • Augmented Reality
  • Robots

Robots zijn uitermate geschikt om taken van werknemers gedeeltelijk over te nemen of te verlichten. Vooral collaboratieve robots (cobots), waarbij mens en machine samenwerken, bieden tal van nieuwe mogelijkheden. Door herverdeling van taken is het werk efficiënter in te richten: mens en robot doen beide waar ze goed in zijn en vullen elkaar aan. Het gaat dan om fysieke en cognitieve taken waarmee mensen moeite hebben, in zowel productieomgevingen als bijvoorbeeld sociale werkbedrijven. De robot kan niet alles van de werknemer overnemen, maar wel taken die veel kracht vergen, precisiewerk of eentonig werk. Zo is in de taakverdeling tussen mens en robot veel winst te behalen. Samenwerking tussen mens en robot “Crux van het verhaal is dat we bij het ontwerpen van robots, andere nieuwe technologieën en werkprocessen veel meer rekening moeten houden met de capaciteiten en het gedrag van mensen”, vertelt onderzoeker prof. Michiel de Looze van TNO. “Dan hebben we het over een optimale samenwerking tussen mens en machine op de werkvloer. We hebben een operator support systeem ontwikkeld, waarbij medewerkers snel en foutloos producten kunnen assembleren. Een uitkomst voor de maakindustrie en mensen met verschillende opleidingsniveaus: van hoog opgeleid tot en met ongeschoold.” “Als TNO brengen we de capaciteiten van mensen en de technologische mogelijkheden bij elkaar. Werk dat voor bepaalde groepen nooit was weggelegd, maak je zo wel toegankelijk” Augmented reality toepassen bij assembleren Ruud Keulen, directeur Operations van Thomas Regout, bevestigt dat. Het bedrijf dat hoogwaardige telescoop geleidesystemen produceert, werkt met TNO en zo’n vijftien andere partners samen in het Europese project HORSE dat zich concentreert op de samenwerking tussen mens en robot voor het mkb in de industrie. Binnen dit EU-project richt TNO een Competence Centre in, waarbij bedrijven, eindgebruikers en universiteiten zijn betrokken. Thomas Regout heeft binnen dit project een rol als fieldlab. Er staan verschillende pilots op het programma, zoals het toepassen van augmented reality (AR) bij het assembleren van complexe gereedschappen. Geprojecteerde werkinstructies “Om goed te kunnen assembleren, heb je als medewerker jarenlange training en ervaring nodig. Met het support systeem van TNO hoeft dat niet meer”, vervolgt Keulen. “Je krijgt instructies op je werkplek geprojecteerd: pak die component uit dat bakje en bevestig het op die manier. Het systeem loodst je stap voor stap door het assemblageproces. Niet-getrainde werknemers kunnen zo direct aan de slag. We hebben het getest met TNO en toen bleek dat een totaal onervaren persoon net zo snel en foutloos werkt als iemand met jarenlange ervaring. We kunnen daardoor personeel veel flexibeler inzetten en onze opleidings- en productiekosten verlagen.” Werk toegankelijk maken “In ons onderzoek betrekken we dus niet alleen de fysieke robot, maar ook andere technologieën als AR”, vertelt TNO-onderzoeker Gu van Rhijn. “Het systeem waarover Ruud Keulen vertelt, helpt bedrijven snel, foutloos en flexibel verschillende producten te assembleren. Voor het mkb betekent het dat mensen flexibel kunnen worden ingezet die snel en foutloos werken. Maar het opent ook perspectieven voor mensen die weinig kans hebben op de arbeidsmarkt door beperkingen of een lage opleiding. Zij kunnen nu complexe taken uitvoeren waar anders geen sprake van kon zijn. Zo slaan we twee vliegen in één klap. Als TNO brengen we de capaciteiten van mensen en de technologische mogelijkheden bij elkaar. Werk dat voor bepaalde groepen nooit was weggelegd, maak je zo wel toegankelijk.” “Een totaal onervaren persoon bleek net zo snel en foutloos te werken als iemand met jarenlange ervaring. Daardoor kunnen we personeel flexibeler inzetten en onze opleidings- en productiekosten verlagen” Bekijk hieronder het filmpje van de pilot bij Amfors. Kwetsbare arbeidsmarktpositie Bruno Fermin van SCBM, het Kenniscentrum en A&O-fonds sociale werkgelegenheid, zoekt met TNO naar mogelijkheden om de inzetbaarheid van mensen met beperkingen te vergroten en daarbij gebruik te maken van technologische hulpmiddelen. “We zijn zeer geïnteresseerd in het operator support system en de demo-opstelling van TNO voor assemblage. Michiel de Looze heeft hier onlangs een presentatie over gegeven voor een aantal leden van Cedris, de landelijke vereniging voor sociale werkgelegenheid. Zij zien hierin kansen om mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie aan regulier werk te helpen. We verkennen nu de mogelijkheden om met een paar sociale werkbedrijven pilots te doen om deze methodiek in de praktijk te beproeven. Zij en hun opdrachtgevers willen namelijk weten in welke gevallen het lonend is en organisatorisch inpasbaar. Het mooie van deze aanpak vind ik ook dat mensen die elke dag werkzaamheden verrichten als in- en ompakken nu complete taken kunnen uitvoeren. Zo worden alle partijen er beter van.” Vraagstukken over interactie mens en robot Robots, cobots, AR: het is nog maar een kleine greep uit de veelheid aan technologieën die TNO onderzoekt om nieuwe mogelijkheden te verkennen om het werk efficiënter te maken en tegelijkertijd mensen in en aan het werk te helpen. Michiel de Looze: “We richten ons op allerlei vraagstukken rond de interactie tussen mens en robot. Denk aan het op afstand aansturen door de mens van robots die zwaar, gevaarlijk of complex werk overnemen. We ontwikkelen exoskeletten die mensen ondersteunen bij fysiek zwaar werk. In het open innovatiecentrum i-Botics werken we met de Universiteit Twente aan deze en andere gerobotiseerde toepassingen. We beproeven nieuwe technologische combinaties mens-robot in het lab, maar ondersteunen ook concreet bedrijven die hiermee aan de slag willen gaan.”

Lees meer

Leiden cobots en augmented reality tot meer en beter werk?

  • Augmented Reality
  • Cobot
  • Cobots

Vooral mensen met een fysieke, cognitieve of andere beperking hebben baat bij ondersteuning door mensgerichte technologie. Dat blijkt onder meer uit een praktijkproef met zogeheten inclusieve technologie die TNO hield bij Amfors, het sociaal werkbedrijf in de regio Amersfoort. “Bij Amfors vinden wij het belangrijk om in te zetten op inclusieve technologie. Het vergroot de mogelijkheden van onze medewerkers om zelfstandiger te werken en meer complex werk op te pakken. Bovendien geeft het hen meer plezier in het werk en participeert men zo volwaardig in de samenleving”, zegt Amfors-directeur Ronald de Koning enthousiast. Moeilijke taken makkelijk maken Er zijn veel vacatures in de maakindustrie en tegelijkertijd staan er mensen zonder werk aan de kant. Inclusieve technologie maakt moeilijke taken makkelijk en kan beide problemen helpen oplossen. Zo kunnen ook lager geschoolde medewerkers eenvoudig vaardigheden leren en optimaal presteren. TNO doet al jaren onderzoek naar de inzet van inclusieve technologie om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt aan zinvol werk te helpen en werkenden duurzaam inzetbaar te houden, kortom te includeren in het arbeidsproces. Fysieke of collaboratieve robots (cobots) nemen gedeeltelijk taken over waar mensen met een beperking moeite mee hebben zoals zwaar, gevaarlijk, precies of eentonig werk. Daarnaast maakt augmented reality (AR) het mogelijk instructies op de werkplek te projecteren, waardoor medewerkers zonder voorafgaande training taken kunnen verrichten die ze anders onmogelijk aan zouden kunnen. “Eén tot twee uur werken met het Operator Support Systeem deed de zelfwaarde van de medewerkers zichtbaar groeien” Technologie geen bedreiging, maar een kans “Samenwerking tussen mens en machine staat momenteel volop in de belangstelling, omdat mensen met een beperking daardoor werk kunnen doen dat anders voor hen onbereikbaar was. Dat geldt zowel voor sociale werkbedrijven als het reguliere bedrijfsleven. In deze krappe arbeidsmarkt kan het voor ondernemers aantrekkelijk zijn mensen in dienst nemen die ze anders nooit hadden aangenomen. Zo is technologie geen bedreiging, maar biedt deze juist tal van nieuwe mogelijkheden op werkgebied”, zegt TNO-onderzoeker Gu van Rhijn. De mogelijkheden van inclusieve technologie In het onderzoek naar deze ontwikkelingen werkt TNO nauw samen met gerenommeerde instituten als het Arbeidsdeskundig Kennis Centrum (AKC), VU Athena en Technopolis. Om in de praktijk naar de mogelijkheden voor mensen uit kwetsbare arbeidspositie te kijken, werkt TNO – in de Kennisalliantie Inclusie & Technologie (KIT) – samen met kenniscentrum en A&O-fonds sociale werkgelegenheid SBCM en met Cedris, de landelijke vereniging voor sociale werkgelegenheid. Dat opent de weg naar de sociale werkbedrijven en sociale ondernemingen in ons land om daar met proeven aan te tonen dat technologieën hier vruchten afwerpen. Via KIT worden de resultaten van alle projecten publiek beschikbaar gesteld. “Inclusieve technologie vergroot de mogelijkheden van onze medewerkers om zelfstandiger te werken en meer complex werk op te pakken” Zonder ervaring direct aan de slag Dat bleek bijvoorbeeld bij Amfors waar 1.150 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werken in onder meer het groen, metaal, productie en schoonmaak. De proef is gehouden bij medewerkers die armaturen voor led-straatverlichting assembleren. Afhankelijk van de activiteit en het niveau van de medewerker duurt het leren van de benodigde vaardigheden normaal gesproken weken. TNO heeft in deze pilot bij Amfors een Operator Support Systeem  (OSS) ingezet dat de werkinstructies stap voor stap op het werkblad of op het product projecteert. Medewerkers zien steeds welke handeling ze op dat moment moeten verrichten, waardoor mensen zonder enige ervaring direct aan de slag kunnen. Veelbelovende resultaten De resultaten van de proef zijn veelbelovend: een grote meerderheid is positief over het OSS. Ze vinden de projecties prettiger dan mondelinge uitleg en kunnen hun aandacht veel beter bij het werk houden. Verder geven verreweg de meesten aan hierdoor moeilijker werk aan te kunnen dan voorheen. Uit tijdmetingen bleek dat na het assembleren van drie producten de cyclustijd al met 30 procent is gedaald en daarmee het niveau is bereikt van ervaren medewerkers. Volgens een begeleider van de groep deed één tot twee uur werken met het systeem de zelfwaarde van de medewerkers zichtbaar groeien. Snel en foutloos werken geeft mensen zelfvertrouwen en plezier in het werk. Opleidings- en productiekosten dalen Het Operator Support Systeem is ook ingezet en getest met en bij diverse hightech bedrijven zoals Thomas Regout, Omron, Bronkhorst, Variass en Vekon in de assemblage van complexe en steeds variërende productvarianten. Ook hier bewijst het systeem zijn meerwaarde. Onervaren personen werken dankzij het OSS net zo snel en foutloos als iemand met ervaring. Personeel is veel flexibeler in te zetten en de opleidings- en productiekosten gaan omlaag. “Uit tijdmetingen bleek dat na het assembleren van drie producten de cyclustijd met 30 procent is gedaald en daarmee het niveau is bereikt van ervaren medewerkers” Interesse bedrijfsleven voor praktijkproeven “We zien dan ook dat verschillende sectoren in het bedrijfsleven, vooral de maakindustrie, interesse tonen voor ons onderzoek en de praktijkproeven”, zegt Harry de Boer van TNO Gezond Leven. “Door technologieën als cobots, exoskeletten, augmented en virtual reality vergroten we de kansen van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en worden zij interessanter voor werkgevers. We laten nu zien dat het voor beide partijen profijtelijk is. Het inzetten van bijvoorbeeld een OSS verlaagt de drempel voor ondernemers om mensen met beperkingen in hun organisatie te laten werken.” Op hoger niveau inzetbaar De komende tijd staan meer praktijkproeven op het programma. Na de eerste goede resultaten is er meer inzicht nodig om inclusieve technologie verder op te schalen. TNO wil de technologie verfijnen door deze nog beter te laten aansluiten op zowel beperkingen en vaardigheden van mensen als op verschillende processen in bedrijven. Daarnaast is er meer inzicht nodig in langetermijneffecten van deze technologieën op productiviteit, leertijd, inzetbaarheid en ontwikkeling van mensen. “We beginnen niet bij de techniek, maar bij het proces en de mens”, zegt Van Rhijn. “Om welke beperkingen en competenties van mensen gaat het, welk productieproces, welke taken en handelingen. Door dat goed in kaart te brengen kun je systemen op maat bouwen en ze individueel afstemmen. Zo worden mensen meer, breder en op hoger niveau inzetbaar.”

Lees meer