De stille kracht van woorden

Groeien, ontwikkelen of veilige basis

Als ik kijk naar het imago van werkontwikkelbedrijven, dan valt er nog een wereld te winnen. Vaak denken mensen dat er simpel en nutteloos werk wordt gedaan. En dat beeld ‘kleeft’ dan ook aan de medewerkers van werkontwikkelbedrijven.
Ik vind dat een gemiste kans en het raakt me. Want iedereen wil gezien worden en een plek vinden om waardevol werk te doen. Op een manier die bij jou past.

Werkontwikkelbedrijven bieden die ruimte. Het zijn plekken waar mensen kunnen groeien, talenten tot bloei komen en waar kansen worden gecreëerd die op andere plekken soms ontbreken. En ik denk ook voor veel mensen dat het een veilige basis is. En dat willen we allemaal.

Stigma door woorden

Komt dat verkeerde beeld ook door woorden die ‘we als maatschappij’ normaal zijn gaan vinden voor het werken bij een werkontwikkelbedrijf? Absoluut. Denk aan woorden zoals ‘doelgroep(engregister)’, ‘volwaardig meedoen’, ‘afstand tot de arbeidsmarkt’, ‘problematiek’, ‘beperking’ en ‘beschut werk’. Deze (en andere) woorden dragen bij aan stigma. En ze worden nooit gebruikt om mensen expres pijn te doen of uit te sluiten. Alleen als mensen dit soort woorden en termen lezen of horen: dan slaat ons brein dat wel op. Ons brein ‘denkt’: die persoon is anders en we geven er een ‘negatief label’ aan.

“Taal die bedoeld is als omschrijving, eindigt als etiket.
En etiketten? Die blijven plakken. Plak ze op flessen, niet op mensen.”

Het begint bij de woorden die we kiezen

Bij Cedris en Kennisalliantie Inclusieve Technologie (KIT **) praten en schrijven we over:

• Werkontwikkelbedrijf (in plaats van Sociale Werkplaats, Sociale Werkvoorziening of sociaal ontwikkelbedrijf)
• Mensen met een ondersteuningsvraag (in plaats van mensen met een beperking of mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt)
• Mensen met een ondersteuningsvraag of mensen die bij een werkontwikkelbedrijf werken of medewerkers die werken in een assembleerteam. Dat klinkt een stuk beter als ‘die mensen. Het woordje ‘die’ zorgt voor ‘wij-zij’ denken
• Doelgroep? -> Wie is onze klant, medewerker, deelnemer. Ik vind doelgroep een term voor in een communicatieplan

Een deel van de oplossing zit ook in de taal die we ‘binnenshuis’ gebruiken en in onze externe communicatie. Bijvoorbeeld als er een beleidsstuk is waarin wordt gesproken over ‘onze doelgroep’, of over ‘die en die vallen onder beschut werk’. Prima, denk ik dan, want hokjes geven ook duiding. Gebruik die ‘termen’ alleen niet in je externe presentaties, op je website, op de socials en niet in gesprekken (zeker niet als de gesprekken ‘extern’ zijn met een leverancier, cliënt, inwoner of klant bijvoorbeeld).

** KIT is een label van Cedris

Inclusieve technologie inzetten tegen stigma

Kan inclusieve technologie helpen bij het verminderen van stigma? Ik zit al een tijdje ‘op te broeden’. Dus ik dacht: ik vraag het mijn nieuwe grote vriend AI. Ja, inclusieve technologie kan stigma verminderen, doordat het:

• deelname en toegankelijkheid normaliseert
• stereotypen kan doorbreken (AI‑modellen leren uit enorme hoeveelheden tekst. In die teksten zitten vaak onbewuste vooroordelen. We kunnen algoritmen trainen om bepaalde patronen hierin te herkennen)
• autonomie vergroot
• diversiteit zichtbaar maakt (ook hierin geldt dat we het wel AI ‘moeten’ aangeven om dit actiever voor te stellen in teksten)

Ik ga nog even verder ‘broeden’ op dit antwoord van AI, mooi in de aanloop naar Pasen.

Jessica Rits
communicatiemedewerker bij Kennisalliantie Inclusieve Technologie
(beeld: Jessica op werkbezoek bij werkontwikkelbedrijf Senzer. Hoe werkt een Operator Support System (OSS)?

Stigma; je wordt als ‘anders’ gezien. Iemand of een groep mensen krijgt een negatief label. Het is vaak gebaseerd op vooroordelen, waardoor een persoon of een groep buitengesloten wordt of niet gelijkwaardig wordt behandeld.